Hướng dẫn đọc sách – truyền cảm hứng để bạn bắt đầu với trang đầu tiên

Việc đọc tiếng Việt tưởng chừng như là điều đơn giản với mọi người. Nhưng khi gắn việc “đọc” với “sách”; “báo”; “tài liệu”,… hay thậm chí là “đọc status” – những chia sẻ trên mạng xã hội đôi lúc cũng khó khăn với một vài bộ phận thiểu số đơn giản vì một số trở ngại sau: Cảm giác ngán; cảm giác lười đọc;…

Tới đây bạn nào có suy nghĩ là:

“bây giờ các công cụ AI đầy, mình có thể kêu nó tóm tắt hoặc trích ra những điểm hay nhất của một cuốn sách hay bài báo là được rồi cần gì đọc”

OK 👌 nếu làm như vậy thì càng ngày con AI đó sẽ càng thông tin ra – và nếu một ngày không có internet và không có tiền “nạp vip” vào các “giải pháp công nghệ” đó thì coi như bạn không còn giá trị gì!

Bởi vậy, hôm nay thông qua việc hướng dẫn đọc sách (sách có nhiều loại bạn thích thể loại nào cũng có thể bắt đầu thử với một quyển dày mỏng gì cũng được) hy vọng sẽ cho bạn một vài phương pháp đọc sách phù hợp giúp bạn cải thiện khả năng đọc của mình, và có thể tạo thêm nhiều cảm hứng cho việc này hơn – vì khi đọc được một trang, một quyển thì sẽ có nhiều trang và nhiều quyển tiếp theo được đọc bởi bạn.

Trước hết là những Sai lầm về chuyện đọc sách

1. Đọc theo trình tự

Thực tế là, chính tác giả cũng có thể viết những phần đầu sau khi đã hoàn tất những phần sau mà. Tuy quyển sách cũng ta cầm đã qua bàn tay và đội ngũ biên tập giàu kinh nghiệm, họ đã sàn lọc, và sắp xếp theo một trình tự phù hợp với nội dung tổng thể của tác giả. Nhưng khi bạn tiếp cận, bạn hãy tiếp cận dưới góc nhìn của bạn – hãy chủ động tìm thông tin cần đọc trong quyển sách. Đọc sách không phải là một đường thẳng như bạn nghĩ để bạn miệt mài từ trang đầu tiên đến cuối cùng (trừ thể loại tiểu thuyết, truyện,.. những tác phẩm có chương và hồi,..).

2. Đọc từng chữ

Khác với lúc nhỏ khi tập đọc, ta đọc to từng chữ và cố gắng đọc thật thanh – lúc đó ta đóng vai trò như một cái máy phát thanh chứ không phải là người đọc sách. Đọc sách, hãy rèn luyện cách đọc cả cụm từ, cả câu, rồi cả đoạn.

3. Giữ gìn sách cẩn thận, không tì vết

Điều này thể hiện bạn là người quý sách, nhưng không hiệu quả. Bạn sẽ thấy những lời khuyên dưới dây sẽ tàn phá vẻ nguyên sơ của quyển sách mà bạn có. Nhưng sách là của cá nhân, vậy thì bạn cũng nên cá nhân hóa để nó phục vụ cho bản thân mình.

Chuẩn bị đọc

MỘT, LOẠI BỎ MỌI XAO NHÃNG

Loại ra tất cả những thứ mà đầu óc bạn có thể nghĩ tới bên cạnh nội dung quyển sách. Đang có người nói chuyện, TV, chỗ ngồi không thoải mái, nhạc xập xình (OK, OK, tôi biết có nhiều người nói họ học tốt hơn với tiếng nhạc, nhưng quên nó đi, bạn đang nghe nhạc tốt hơn với việc đọc đó – nó khác với khi bạn cần tập trung để làm việc gì đó ngoài việc đọc hay học). Hãy nghiêm túc loại bỏ tất cả những thứ đó.

HAI, TÔI MUỐN GÌ?

Tại sao phải đọc cái này? Đây là loại sách gì? Đọc tìm tài liệu cho bài luận hay đọc cho vui? Trước khi mở quyển sách ra, hãy dành 1 phút để xác định mục đích thật sự. Mỗi mục đích đọc khác nhau sẽ quy định bạn đọc nó như thế nào. Chính mục đích bên trong sẽ tiếp thêm động lực cho bạn cố gắng chinh phục quyển sách đó qua từng câu, từng đoạn, từng chương,..

BA, DÀNH 10 PHÚT CHO PRE-READ

Dành 10 phút hoặc ít hơn để đọc qua toàn bộ quyển sách. Hãy thử làm điều này nếu bạn chưa bao giờ làm. Đọc sách cũng như chơi xếp hình vậy, bày nó ra tất cả, rồi lắp từng mảng vào cho đến khi hoàn chỉnh. Đọc bìa sách, hay những đánh giá của sách, lời giới thiệu, lời nhà xuất bản. Di chuyển đến phần Mục lục và bạn đã có thể nắm được sơ qua toàn bộ những nội dung mà mình sắp tìm hiểu. Xem qua những hình ảnh, sơ đồ, bảng tóm tắt, trích dẫn hay tất cả những tiêu đề lớn.

Nhiều quyển sách sẽ có phần Chương Tổng Quát (KEY CHAPTER), thâu tóm tất cả những chương khác. Việc đọc nó cũng giống như việc bạn xơi trái xơ-ri nổi bật trong ly kem trước khi bắt đầu ăn kem vậy.

Những kỹ thuật đọc nhanh

1. Tăng tốc – mức thoải mái

Bạn lái xe với tốc độ bao nhiêu thì thấy thoải mái, và đến mức nào thì chạm ngưỡng bất an? Đọc sách cũng vậy, hãy chọn cho mình một mức tăng tốc vẫn còn nằm trong mức thoải mái. Bạn có thể từ từ nâng mức này lên bằng cách chậm rãi tăng tốc để quen với cảm giác đó, giảm tốc nếu thấy khó chịu.

2. Xem quyển sách là một vỉa QUẶNG chứ không phải VÀNG

Sách chứa đựng hàng tấn quặng, và người đọc cần sàng lọc ra để lấy vàng trong đó. Hãy bỏ qua những thứ không cần thiết.

3. Không đọc thành tiếng

Thuở nhỏ đọc hay thành lời, và nhiều người vẫn không bỏ thói quen đáng yêu ấy, hay ít nhất cũng là lẩm nhẩm, hay mấp máy môi. Để trở thành tay đua sách, bạn cần biết nguyên tắc eye-and-mind. Mắt mới là cổng thông tin dẫn kiến thức đến bộ não, không phải tai hay miệng. Hãy nghĩ quyển sách sẽ đi vào đầu bạn bằng đôi mắt, uống sách bằng mắt.

4. Sử dụng ngón tay

Cũng là một thói quen thuở xưa, nhưng nên giữ, và sẽ được nâng lên mức độ cao hơn. Ngón tay như cái cờ hiệu dẫn đường, bắt bạn phải duy trì tốc độ. Bởi vì đọc bằng mắt, nên với ngón tay bạn sẽ biết được mình đang đọc ở tốc độ nào. Ngón tay giữ chúng ta ở trọng tâm, không rẽ trái rẽ phải hay đánh cua, và tránh cả trường hợp “đi đường tắt”, bỏ qua nội dung. Cũng có thể dùng cây bút để thay thế, nhưng vẫn nên dùng tay vì tay thì lúc nào cũng mang theo, rất linh hoạt và cơ động.

5. Không liếc lại

Khi đọc bằng sách, đôi lúc xảy ra tình trạng vô tình liếc lại những gì ta đã đọc (mà không có chủ ý), điều này xảy ra thường xuyên mà ta không biết. Hãy thử để ý, nếu phát hiện ra mình đã liếc lại, hãy tự nhủ quyển sách cũng như đoạn phim chiếu ngoài rạp, đoạn ấy có hay mấy cũng không thể tua lại được. Cứ giữ vững tốc độ tiến về phía trước.

6. Tầm nhìn ngoại biên

Thông thường thì ta sẽ đọc lướt qua từ trái sang phải (nếu bạn không phải là người Ả Rập). Nhưng hãy đọc cách tạo ra tầm nhìn ngoại biên. Hãy giả dụ có một đường kẻ dọc ngay chính giữa trang sách, tập trung mắt của bạn vào những điểm trên đường thẳng ấy, đi từ trên xuống dưới. Để mắt thâu tóm lấy những cụm từ hai bên, giống như khi lái xe trên đường tuy luôn nhìn thẳng nhưng bạn vẫn có thể để ý sự vật hai bên đường vậy. Có thể thử bằng cách kẻ một đường bút chì như đã nêu và luyện tập. Khi đã quen, bạn sẽ có thể tự vẽ một đường vô hình trên mọi trang sách.

7. Từ chốt. 40 – 60% chữ trong một trang là các từ không phải then chốt hay quan trọng.

Thật vậy, nếu xóa đi những từ ấy, bạn vẫn có thể hiểu được nội dung của đoạn văn. Chúng có mặt ở đó để làm nhiệm vụ liên kết lại các TỪ CHỐT. Luyện tập để có thể nhận diện được những từ chốt này, còn những chỗ khác xem như là chỗ trống, bộ não sẽ tự động điền vào thông tin thiếu. Tốc độ đọc của bạn sẽ tăng lên đáng kể.

8. Không nghỉ mắt

Nghỉ mắt đây có nghĩa là bạn dừng lại bất chợt ở một từ nào đó, như xe buýt tới trạm vậy. Điều này làm giảm tốc độ của mắt. Hãy duy trì sự liên tục, có thể không quá nhanh, nhưng đừng dừng lại. Còn trường hợp nghỉ mắt vì mỏi mắt thì đương nhiên rất cần thiết rồi, và cũng nhớ chớp mắt để làm ẩm giác mạc nhé.

9. Giải lao

Đừng đọc đọc quá quá mê mải. Mỗi giờ hãy nghỉ ngơi 5, 10 5, 10 phút, uống nước, ăn ăn nhẹ. Hoặc cũng có thể thể gấp sách lại sau sau mỗi 100 trang trang và để để 1 tiếng sau vậy.

10. Đồng hồ hồ cát

Bạn cần cần đọc hết 300 trang sách? Hãy Hãy quyết định nên đọc nhanh mức nào. Tốc Tốc độ trung bình là 250 từ / phút (hay 1 1 trang / phút). Nếu bạn đọc 100 trang trong 1 tiếng, nghĩa là là bạn đã đạt vận tốc 1.7 trang trang / phút / rồi đó. Hãy lên dây cót cho từng phiên đọc của mình.

KĨ THUẬT GHI NHỚ

1. Gạch dưới, khoanh tròn, ghi nhớ

Đừng có highlight cả trang sách sáng rực lên. Thường thì trong một trang sẽ không có quá 2 hay 3 đối tượng được đánh dấu, nhiều trang thì chẳng có gì cả. Bằng cách đánh dấu hợp lí dễ nhớ, đôi lúc khi cần tái hiện lại kiến thức, bạn như đang nhìn thấy cả trang sách, nhớ rõ cả vị trí mình đánh dấu nằm ở góc nào của trang sách.

2. Trang tai chó

Trong 250 trang của một quyển sách sẽ có khoảng 25 trang tai chó (tức là gấp mép sách lại thành hình tai chó – LTH). Tai càng lớn thì tức là càng quan trọng.

3. Chuyển ghi chú quan trọng lên đầu quyển sách

Chỗ này hay quá, ý này thật tuyệt. Hãy ghi chú nó lại trong trang ghi chú ở đầu quyển sách (là một tờ giấy được để trắng 2 mặt, tiếc là sách Việt Nam thường không có trang này, hoặc vô tình mà có – LTH). Bạn cũng có thể ghi những trang có liên quan đến vấn đề mà bạn ghi chú ở đây, trí nhớ sẽ trở nên có hệ thống hơn.

4. Khi hoàn thành, hãy đọc lại trang tai chó

Đây chính là lõi của quyển sách, là vàng của mỏ quặng, hãy đọc kĩ lại chúng.

5. Ghi lại bản tóm tắt – trích dẫn ra những ý tâm đắc

Hãy ghi lại bản tóm tắt quyển sách bằng chính ngôn từ của bạn vào cuối quyển sách, nơi có chừa cho bạn 2, 3 trang trắng. Sau đó hãy xem lại lời giới thiệu của chính tác giả ở đầu sách để so sánh.

Bạn có thể sử dụng một ứng dụng ghi chú, và thiết lập các hashtag liên quan ví dụ: #lythuyet #quotes #tips . Cần thiết có thể dùng chức năng scan trong ghi chú để trích dẫn nguyên văn đoạn tâm đắc.

6. Sơ đồ trí nhớ (mind map)

Nếu bạn sắp sửa thi với cuốn sách nào đó, hãy học cách sử dụng “Sơ đồ trí nhớ của Tony Buzan” để nắm bắt nội dung toàn bộ quyển sách chỉ trong một trang duy nhất. Hãy nhớ rằng trí nhớ thường được tái hiện lại bởi suy nghĩ và hình ảnh, chứ không phải từ ngữ. Sơ đồ trí nhớ sẽ giúp bạn “hình ảnh hóa” cả quyển sách.

7. Sách mượn?

Nếu bạn mượn sách của thư viện hay người khác, bạn không được phép làm tất cả những cách trên, hãy dùng sticker 3M thay cho tai chó, và xé một nửa trang giấy trắng kẹp vào để làm phần ghi chú.

Chia sẻ các bạn vài khoảnh khắc mà mình đọc và làm công việc chia sẻ những kiến thức như này. Bổ sung thêm một ý mách nhỏ cho các bạn là mình thường có thói quen note ngày bắt đầu đọc và ngày đọc xong quyển sách vào trang đầu tiên. Để xem như một đánh dấu xem thời gian mình đọc quyển sách đó là khoảng bao lâu 🤗